Even terugkijken waar we nu staan…

Wat is er veel gebeurd de afgelopen dagen. Al meer dan tweeduizend mensen overleden; capaciteit in ziekenhuizen die nog maar een beperkt aantal nieuwe zieken van zorg kan voorzien. Het beneemt je zelfs als 'gezond' mens de adem, laat staan wanneer je weet dat je lichaam kwetsbaar is.

 

Dat kan zomaar tot allerlei reacties leiden, die je tot nu toe niet kende van je zelf: ontkenning ('het is niet meer dan een ernstige griep'), neerslachtigheid ('het heeft toch allemaal geen zin meer'), boosheid ('waarom gaan die grenzen niet dicht?'), onderhandelen ('als we nou eens een bidstond zouden houden?').

 

Wat kan je hier nu bij helpen? Ik heb me die vraag een tijdje terug gesteld, toen ik aan het kijken was hoe het met de voorjaarsplantjes in onze tuin ging. Ik moest toen denken aan een voorganger waar ik in het verleden het nodige van heb mogen leren, en stelde mijzelf ineens de vraag: “Hoe zou híj nu op dit alles gereageerd hebben?” Het antwoord dat bij mij bovenkwam verraste me buitengewoon. Het popte zomaar op: 'Doen wat er gedaan moet worden en trouw blijven aan jezelf'. U begrijpt: ik had de rest van de dag wel iets om over na te denken.

 

Het betekent zoveel als: 'Ik ga door met mijn leven, hoe lastig ik dat soms ook vind'. Je mag het ook 'aanvaarding' noemen. Dat kan er zomaar ineens ook zijn, naast al het andere dat je kunt voelen en ervaren. Aanvaarding kan je ook weer ontglippen, overigens. Want als je omzet stil staat of je baan onzeker is geworden, of je hoort schokkende dingen, is het niet het eerste waar je aan denkt.

 

Doen wat er gedaan moet worden. Dat betekent in eerste instantie ook heel praktisch: goed luisteren naar wat mensen die meer over ziekten weten dan jij en ik ons naar eer en geweten te melden hebben. Wie had tot voor kort gedacht, dat het RIVM zo'n baken in deze storm zou worden? Met alle beperkingen die het ongetwijfeld ook heeft – maar dat zullen we later wel ontdekken.

 

Maar dat trouw zijn aan je zelf, dat is nog wel van een ander kaliber. Weet u wie u bent? En toch is het allemaal ook weer niet al te ingewikkeld: trouw zijn aan je zelf en dus blijven doen wat voor jou van waarde is doe je eenvoudigweg zonder dat je het van je zelf door hebt. Ik heb dat geleerd tijdens de vele malen dat ik gevraagd ben om nabestaanden op weg naar een begrafenis te begeleiden. Ik probeer dan altijd te weten te komen, wie de overledene voor hen geweest is. Altijd weer hoor ik dan in een paar woorden, beelden, herinneringen daarover zulke rake dingen zeggen.

 

In de bijbel bestaat daar een codewoord voor: ieder mens die er toe doet heeft een náám. Daarom begint de uitweg in al die verhalen altijd weer daarmee, dat namen klinken. Met Pasen is het niet anders: “Maria!” (Johannes 20, 16). Wie weet is dit een spoor, waar we op paaszondag meer over gaan horen.

 

Wat die diensten van ons betreft: vergeet niet dat we met nooddiensten te maken hebben. Er is grote nood. Dat is het eerste. Dat mag ons bescheiden maken om niet boven je macht te willen spreken, zingen, performen. Dat bouwt niet op namelijk. Kortstondig kan het je wel voor even opbeuren, maar daarna laat het je ook weer zomaar genadeloos vallen.

 

De nood in onze 'nooddiensten' zit ook nog ergens anders. Een lege kerk is een raar gezicht. Maar van Aad Knoester heb ik geleerd: 'Daarhéén moet je kijken!' Hij bedoelt daarmee: naar de camera die achterin de kerk hangt. Zo zie ik jullie allemaal zitten. Bijzonder is dat!

 

ds. Jan Kortleve